اسقف بزرگ اسكندريه بود ، فتح اين شهر را به دست عربان با تفصيل فراوان نقل كرده است . به همين جهت غالب مورخان اين قضيه را نمىپذيرند و آن را افسانه مىپندارند . نابودى كتابخانهء اسكندريه كه به تدريج انجام شد از حوادث غم‌انگيز تاريخ جهان بود . » « 1 » ويل دورانت مراحل تدريجى نابودى اين كتابخانه را وسيلهء مسيحيان در تاريخ تمدن ذكر كرده است . علاقه مندان مىتوانند به مجلدات ششم و نهم و يازدهم ترجمهء فارسى تاريخ تمدن مراجعه كنند . گوستاو لوبون در تمدن اسلام و عرب مىگويد : « سوزانيدن كتابخانهء اسكندريه كه آن را به فاتحين اسلام نسبت داده‌اند جاى بسى تعجب است كه يك چنين افسانهء موهومى چگونه در اين مدت متمادى به شهرت خود باقى مانده است و آن را تلقى به قبول نموده‌اند . ولى امروز بطلان اين عقيده به ثبوت پيوسته و معلوم و محقق گرديده است كه خود نصارى پيش از اسلام همچنانكه همهء معابد و خدايان اسكندريه را با كمال اهتمام منهدم نموده‌اند ، كتابخانهء مزبور را نيز سوزانيده بر باد دادند ، چنان كه در زمان فتح اسلام از كتابهاى مزبور چيزى باقى نمانده بود تا آن را طعمهء حريق سازند . شهر اسكندريه از زمان بناى آن كه در 332 پيش از ميلاد صورت گرفته تا زمان فتح مسلمين يعنى تا مدت هزار سال ، يكى از شهرهاى معظم و مهم دنيا به شمار مىرفت . در عصر ملوك بطالسه تمام حكما و فلاسفهء دنيا در اين شهر جمع شده ، مدارس و كتابخانه‌هاى مهمى تأسيس كرده بودند ولى آن ترقيات علمى آنقدر دوام پيدا نكرد ، چندانكه در سال 48 قبل از مسيح روميان تحت سردارى « سزار » به اسكندريه حمله برده لطمهء زيادى به حيات علمى آن وارد ساختند . اگرچه در سلطنت روميان دوباره اين شهر ترقى كرده اهميتى بسزا پيدا نمود ، لكن اين ترقى موقتى بوده است ، زيرا در اهالى ، جنون مناقشات مذهبى پيدا شده و با وجود جلوگيرىهاى سفاكانهء

--> ( 1 ) . تاريخ تمدن ، ترجمهء فارسى ، ج 11 / ص 219 .